{"id":2462,"date":"2016-11-07T14:57:00","date_gmt":"2016-11-07T11:57:00","guid":{"rendered":"http:\/\/komanubihar.org\/kurmanci\/?p=2462"},"modified":"2021-05-20T15:46:43","modified_gmt":"2021-05-20T12:46:43","slug":"li-ser-sinemeya-kurdi-seminerek-hate-li-dar-xistin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/komanubihar.org\/?p=2462","title":{"rendered":"Li ser &#8220;S\u00eenemeya Kurd\u00ee&#8221; sem\u00eenerek hate li darxistin"},"content":{"rendered":"<p><strong>Niv\u00eeskar Dilazat ART, li ser &#8220;Avakirina Nasnameya Kurd\u00ee Di S\u00eenemaya Kurd\u00ee De&#8221; roja yek\u015fem\u00ee (30.10.2016) li \u015faxa Batman\u00ea ya\u00a0<\/strong><strong>Komeleya N\u00fbbihar\u00ea, sem\u00eenerek da. bi kurtay\u00ee niv\u00eesa Dilazat ART li j\u00ear e:<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Wek di v\u00ea xebat\u00ea de hate d\u00eetin s\u00eenema di sala 1895an de ji aliye Birader\u00ean Lumiere ve hatiye \u00eecadkirin. Ji sala 1895an heta sala 1930\u00ee s\u00eenema b\u00eadeng b\u00fb. Pi\u015ft\u00ee sal\u00ean 1930\u00ee deng keten nav s\u00eenemaye de. Dema ku s\u00eenema b\u00eadeng b\u00fb her kes\u00ee j\u00ea li gor t\u00eagihi\u015ftinaxwe j\u00ea f\u00eam dikir. L\u00ea pi\u015ft\u00ee ku s\u00eenema bideng b\u00fb ed\u00ee s\u00eenemay\u00ean netew\u00ee an k\u00fb s\u00eenemay\u00ean dewlet\u00ee derketin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Pe\u015fketin\u00ean s\u00eenemaye rast\u00ee du \u015fer\u00ean cihan\u00ean y\u00ean mezin hatin. Dewlet\u00ean netew\u00ee s\u00eenema wek amureke propaganday\u00ea bikar an\u00een. Ji bo s\u00eenema bala gelek mirovan dik\u015fand reveber\u00ean dewletan s\u00eenema ji xwe re wek alaveke bangdane bikar an\u00een.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">S\u00eenema Kurd\u00ee wek edebiyata kurd\u00ee, s\u00eenemayeke derengmay\u00ee ye. Kurd; derengmay\u00ea modernit\u00eane, derengmay\u00ea edeb\u00eeyat\u00eane \u00fb her wusa derengmaye s\u00eenemaye ne j\u00ee. S\u00eenemaya Kurd\u00ee, s\u00eenemayeke derengmay\u00ee ye, s\u00eenemayeke t\u00eak\u00e7\u00fby\u00ee ye, s\u00eenemayeke bi\u00ea\u015fe, s\u00eenemayeke travmat\u00eeke, s\u00eenemayeke x\u00eezane, s\u00eenemayeke par\u00e7ekiri ye.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">S\u00eenemaya kurd\u00ee ji sedema ku welat\u00ea kurdan di nav \u00e7ar dewlet\u00ean c\u00eeran\u00ea hev de hatiye par\u00e7ekirin, s\u00eenemayeke pirziman\u00eeye. S\u00eenemavan\u00ean kurd li hember her c\u00fbre astengiyan j\u00ee film\u00ean di kal\u00eeteya s\u00eenemaya c\u00eehan\u00ea de ki\u015fandine. Evna ji bo p\u00ea\u015f\u00earoj\u00ea h\u00eaviy\u00ean mezin dide mirovan.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Eger em edebiyata dewlet\u00ean dinyaya s\u00eayem\u00een alegor\u00eek bihesibenin, b\u00eag\u00fbman s\u00eenemay\u00ean dewlet\u00ean dinyaya s\u00eayemin j\u00ee alegorik in. Yan\u00ee karakter \u00fb gotin \u00fb d\u00eem\u00ean tev sembol\u00eek in. Bi van sembolan derh\u00eaner yan \u00e7\u00eaker dixwaze ti\u015ftna bi tema\u015fevanan bide naskirin. L\u00ea ne bi awayek\u00ee vekir\u00ee, bi awayek\u00ee sergirt\u00ee.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tekiliyeke xurt dinavbera edebiyate \u00fb s\u00eenameye de heye. Produksiyone mezin senaryoy\u00ean xwe li ser berhem\u00ean edeb\u00ee avadikin. \u00cero roman\u00ean ku b\u00fbne klas\u00eek \u00fb ji h\u00eala her mirov\u00ee ve t\u00eane naskirin ji bo filman b\u00fbne senaryone amadekir\u00ee. Ji xwe senaryo j\u00ee li ser bingeha \u00e7\u00eerokeke ava dibe. Gelo edebiyata kurd\u00ee di s\u00eenema kurd\u00ee de \u00e7iqas c\u00eeh girtiye? \u00c7end nim\u00fbne ne t\u00ea de, wek Mem \u00fb Z\u00een \u00fb S\u00eeyabend \u00fb Xec\u00ea ku ev produks\u00eeyon li ser nav\u00ea tirk\u00ee hatine ki\u015fandin, bi awayek\u00ee zanist\u00ee h\u00ea s\u00eenemaya kurd\u00ee li edebiyata xwe xwed\u00ee derneket\u00eeye.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00cero s\u00eenema kurd\u00ee di asta destp\u00eak\u00ea deye. Di ve destp\u00eaka s\u00eenemaye de kurd ji film\u00ean metraj direj beht\u00eer kurte filman dik\u015fenin. Bi saya kurte filman potansiyeleke mezin di dest\u00ea kurdan de heye. Eger ew kes\u00ean ku kurte filman dik\u015fen\u00een derfet\u00ea bibinin ye film\u00ean metraj direj j\u00ee bik\u015f\u00eanin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Em dib\u00eenin ku gelek film\u00ean kurd\u00ee di mihr\u00eecan\u00ean navnetew\u00ee de xelat\u00ean her\u00ee gir\u00eeng werdigrin. Bi taybet\u00ee kurte film\u00ean kurdan dinav mihr\u00eecan\u00ean filman de cihek\u00ee taybet digre. Eger filmek\u00ee s\u00eenemaya kurd\u00ee xelate wek Oscar\u00ea bidest bix\u00ea b\u00eaguman y\u00ea kurd di qada navnetew\u00ee de h\u00ea behtir b\u00eane naskirin \u00fb y\u00ea deng\u00ea kurdan xurttir derkev\u00ea. Xelateke bi v\u00ee reng\u00ee ji h\u00eala s\u00eeyas\u00ee ve j\u00ee y\u00ea dest\u00ea s\u00eeyasetmedar\u00ean kurd xurt bike.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Her \u00e7iqas bi nav\u00ea Kurdistan dewleteke Kurdan nebe j\u00ee tev zana \u00fb rew\u015fenb\u00eer\u00ean kurd di hem\u00fb tevger\u00ean xwe de wek ku dewleta Kurdistan avaye liviyane. Ku kurd b\u00fbne xwed\u00ee dewlet \u00fb ji h\u00eala aboriye ve p\u00ea\u015fde \u00e7\u00fbn y\u00ea film\u00ean h\u00eajatir derxin meydane. Ji ber ku di erdn\u00eegariya kurdan de gelek mijar h\u00ea li ser wan xebat\u00ean filman \u00e7\u00eaneb\u00fbne. Bi gotineke d\u00ee \u00e7\u00eerok\u00ean xwer\u00fb ku h\u00ea derneketine ser r\u00fbye erde hene.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00cero dewlet\u00ean serdest \u00fb bih\u00eaz s\u00eenemaye wek \u00e7ekek\u00ea bikart\u00eanin. S\u00eenema her \u00e7iqas alaveke huner\u00ea j\u00ee b\u00ea, alaveke debar\u00ea \u00fb alaveke \u00eehracata \u00eedeoloj\u00ee \u00fb ya \u00e7ande ye j\u00ee. Ji van dewletan ye her\u00ee ku s\u00eenemaye m\u00eena \u00e7ekek\u00ea bikart\u00ean\u00ea b\u00eag\u00fbman Amer\u00eeka ye. Amer\u00eeka bi saya film\u00ean xwe hem t\u00eak\u00e7\u00fby\u00eene xwe dive\u015f\u00ear\u00ea hem j\u00ee \u00e7and \u00fb jiyana xwe li dinyay\u00ea belav dike. Bi v\u00ea belav kirin\u00ea re aboriyeke ku biqas\u00ee b\u00fbt\u00e7eya hin dewletane bidest dixe.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Wek di v\u00ea xebat\u00ea de hat d\u00eetin s\u00eenemayeke ku bi nav\u00ea s\u00eenemaya kurd\u00ee t\u00ea li darxistin. Her \u00e7iqas ev film li ser nav\u00ean dewlet\u00ean ku kurd l\u00ea dij\u00een j\u00ee b\u00ean qeb\u00fblkirin j\u00ee ev film, film\u00ean kurd\u00ee ne. Derh\u00eaner\u00ean kurd film\u00ean kurd\u00ee dik\u015f\u00eanin. \u00cav j\u00ee wek sinemaya kurd\u00ee t\u00ea bi nav kirin. Her \u00e7iqas kurd bi saya derh\u00eaner\u00ean gewre Y\u0131lmaz Guney ketibe s\u00eenemaye j\u00ee, bi awayek\u00ee r\u00eak \u00fb p\u00eak pi\u015ft\u00ee sal\u00ean 90\u00ee s\u00eenemayeke bi nav\u00ea sinemaya kurd\u00ee dize. Pi\u015ft\u00ee sal\u00ean 2000\u00ee \u00ead\u00ee derh\u00eaner\u00ean kurd\u00ee li erdn\u00eegariya kurdan, bi ziman\u00ea kurd\u00ee \u00fb bi l\u00eestikvan\u00ean kurd filman dik\u015f\u00eanin. Bi taybet\u00ee s\u00eenemager\u00ean kurd y\u00ean Kurdistana Federal bi saya azadiye gelek film\u00ean metraj direj \u00fb kurte metraj film ki\u015fandin. Her\u00ee k\u00eam ji bo ki\u015fandina filman platformeke azad hate avakirin. Wek d\u00ee s\u00eenemager\u00ean li d\u00eeasporaye hem li d\u00eeasporaye hem j\u00ee l\u00ee welat gelek film\u00ean h\u00eaja ki\u015fandin ku ev film di fest\u00eeval\u00ean navnetew\u00ee de xelat\u00ea gir\u00eeng bidestxistin. Her filmek\u00ee kurd\u00ee di sir\u00fb\u015fta xwe de pol\u00eetik e. Ev pol\u00eetik b\u00fbn ne bi wateya propaganda ye bi wateya \u00eespatkirina heb\u00fbne ye. Sereke \u00eespatkirina v\u00ea heb\u00fbne b\u00eaguman bi ziman t\u00ea ni\u015fandan. An k\u00fb s\u00eenemager\u00ean kurd film\u00ean xwe bi ziman\u00ea kurd\u00ee dik\u015f\u00eanin. Ev j\u00ee li hember asimilasyon \u00fb tek\u00e7\u00fby\u00eenen kurdan berxwedaneke \u00fb \u00eelankirina heb\u00fbna kurd \u00fb s\u00eenemaya kurd\u00ee ye.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">www.komanubihar.org<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Niv\u00eeskar Dilazat ART, li ser &#8220;Avakirina Nasnameya Kurd\u00ee Di S\u00eenemaya Kurd\u00ee De&#8221; roja yek\u015fem\u00ee (30.10.2016) li \u015faxa Batman\u00ea ya\u00a0Komeleya N\u00fbbihar\u00ea, sem\u00eenerek da. bi kurtay\u00ee niv\u00eesa Dilazat ART li j\u00ear e: Wek di v\u00ea xebat\u00ea de hate d\u00eetin s\u00eenema di sala 1895an de ji aliye Birader\u00ean Lumiere ve hatiye \u00eecadkirin. Ji sala 1895an heta sala 1930\u00ee [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2479,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[97,167,117,192,33,116,118],"class_list":{"0":"post-2462","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-gisti","8":"tag-kurdi","9":"tag-kurmanci","10":"tag-kurt-sinemasi","11":"tag-niseyen-semineran","12":"tag-nubihar","13":"tag-sinema","14":"tag-sinemevan"},"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/komanubihar.org\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/sinemaya-kurdi.jpg","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/komanubihar.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2462","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/komanubihar.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/komanubihar.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/komanubihar.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/komanubihar.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2462"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/komanubihar.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2462\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2469,"href":"https:\/\/komanubihar.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2462\/revisions\/2469"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/komanubihar.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2479"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/komanubihar.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2462"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/komanubihar.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2462"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/komanubihar.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2462"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}